thw-berlin.org

Między urodą zewnętrzną, wartością naukową i walorami użytkowymi podręcznika nie posiada trwałego związku. Wybór najlepszych podręczników powinny ułatwiać nauczycielom i rodzicom recenzje. Szkoły zasadnicze i gimnazja dysponują już wszechstronną i jakościowo zróżnicowaną gamą podręczników. Do częściej wybieranych należą na pewno podręczniki z cyklu Wesoła szkoła i przyjaciele do nauczania wczesnoszkolnego czy krakowski podręcznik Świat w słowach i obrazach do nauczania języka polskiego w gimnazjum. Te, niemniej jednak i inne publikacje na pewno należałoby poddać retrospektywnej ocenie z uwzględnieniem empirycznych badań nad recepcją i efektywnością dydaktyczną. Jednak nie to zadanie rysuje się jako najpilniejsze. Coraz w wielu przypadkach przy wyborze podręcznika pojawiają się dylematy natury społecznej, powiązane priorytetowo z ich ceną. Chcąc przystosować wymogi edukacyjne do nadziei społecznych, w tym przypadku nadziei rodziców, należałoby brać także pod uwagę najtańsze podręczniki szkolne – nie zawsze bowiem cena idzie w parze z jakością. Postanowienie kryteriów oceny podręczników jest skomplikowane uwzględniając na interdyscyplinarną naturę dzieła podręcznikowego. W podejściu do kryteriów oceny podręczników warto wstępnie przyjąć wiele głównych wymagań. Prawie każdy przedmiot dysponuje odrębnym materiałem naukowym i cele kształcenia w zakresie każdego z nich są odmienne. Dosłownie w wypadku bliskich przedmiotów humanistycznych (historii i języka polskiego) tylko częściowo kryteria oceny mogą być zbieżne, kilka innych zależy od specyficznych właściwości przedmiotu. Opiniowanie nowej generacji podręczników, chociażby takich jak cykl Wesoła szkoła i przyjaciele powinno służyć lukratywnym przemianom w sferze wiedzy i wspierać reformatorskie tendencje. Zatem w równej mierze ważna jest ocena poprawności i aktualności ich informacji naukowych , a oprócz tego zgodności z metodologią dyscypliny, jak i respektowanie teorii podręcznika jako narzędzia uczenia się. Trudności w wyborze podręczników napotykają zwłaszcza nauczyciele języka polskiego, którzy muszą w tym sprostać wymaganiom edukacyjnym z podstawy programowej czy egzaminacyjnych wytycznych. Podręczniki do języka polskiego zawierają różne typy napisów. Toteż przed dokonaniem wyboru należy zdawać sobie sprawę, czy teksty realistyczne klasa pierwsza w pełni zrozumie albo czy teksty publicystyczne będą refleksyjnie odczytywane na poszczególnych szczeblach nauczania. Powinno się więc obserwując podręczniki szkolne wnikać w intencje różnych rozwiązań. Istotne jest, czy bezdyskusyjne elementy dydaktycznego i edytorskiego sterowania uczeniem są teraźniejsze lub nieobecne w jego konstrukcji, ale także – jak służą samodzielności ucznia oraz swobodzie i celowości działań nauczyciela. Czy wyręczają obu w dostrzeganiu problemów i krępują swobodę lekcji przez swoiste dyktando agresywnej obudowy dydaktycznej, czy również może preferują dyskretnie wspomagać pracę, odsuwając instrukcje działania od materiału napisów? Czy mają atrakcyjnością materiału ikonicznego i kolorowych stronic pobudzać wyobraźnię i chęć czytania, czy raczej wykorzystują barwy w wytwarzaniu sprawnego systemu informacji?